Laat op de avond, als de televisie uit is en het huis stil wordt, valt het op: boven de slaapkamer schuift en tikt er iets. Veel bewoners in Haarlem kennen dat moment zodra de nachten kouder worden. De eerste gedachte is vaak dat er een muis zit, maar het kan net zo goed een rat zijn. Het verschil maakt uit voor wat u daarna doet.
In dit artikel leest u hoe u aan de geluiden, sporen en plek kunt afleiden welk dier er boven uw hoofd rondloopt. We kijken daarbij naar Delftwijk, maar de tips gelden ook voor andere delen van de stad.
Waarom juist Haarlemse woningen gevoelig zijn
Haarlem heeft veel oude bebouwing. Rond het Spaarne staan panden met kelders en houten balklagen die tegen elkaar aan liggen. Onder vloeren en boven plafonds lopen holle ruimtes soms door tot bij de buren. Een knaagdier kan zich daar ongezien van woning naar woning bewegen.
In Delftwijk en Haarlem-Noord staan veel rijtjeswoningen met een kruipruimte en een zolder onder één doorlopend dak. Ook daar is een kleine opening bij een leiding of een losse dakpan genoeg. Muizen hebben een gat nodig ter grootte van een potlood, ratten ongeveer de dikte van een duim.
In de naoorlogse delen van de stad, zoals Schalkwijk en Haarlem-Oost, zitten vaak gedeelde leidingschachten in de flats. Die schachten zijn een snelweg voor allerlei kleine dieren, dus ook daar is het goed om alert te zijn.
Luister goed: zo klinkt een muis en zo klinkt een rat
Het geluid zegt veel. Muizen zijn licht en snel. U hoort een fijn, ritselend getrippel dat kort duurt en zich vaak verplaatst. Soms klinkt er een zacht geknaag, alsof iemand met een nagel over karton krast.
Een rat is zwaarder. Het geluid is doffer en lijkt meer op bonken of slepen.
Ratten knagen ook harder, en u hoort soms iets dat lijkt op schuren van hout. Komt het geluid vooral van onder de vloer of uit de kelder, dan is de kans op een rat groter. Ratten zitten liever laag en dicht bij water en riolering.
Let ook op het tijdstip. Muis en rat komen allebei het liefst in het donker tevoorschijn. Hoort u ook overdag regelmatig geluid, dan kan dat betekenen dat er al flink wat dieren zitten.
Sporen die u zelf kunt controleren
Geluid alleen is niet genoeg om zeker te zijn. Pak een zaklamp en kijk op zolder, in de meterkast en in de kruipruimte als die bereikbaar is. Deze sporen helpen u verder:
- Keutels: muizenkeutels zijn klein, zwart en lijken op rijstkorrels. Rattenkeutels zijn veel groter, ongeveer zo lang als een dadelpit, en hebben stompe uiteinden.
- Vraatschade: kleine gaatjes in verpakkingen wijzen op muizen. Grotere, rafelige gaten in zakken of knaagsporen aan kabels en houtwerk passen eerder bij ratten.
- Vetvegen: ratten lopen steeds dezelfde route langs muren en laten donkere, vettige strepen achter.
- Nestmateriaal: stukjes isolatie, papier of stof op een verborgen plek wijzen op een nest.
- Geur: een scherpe, muffe lucht van urine ontstaat vooral als er al een tijd dieren zitten.
Strooi eventueel wat bloem of talkpoeder op een plank of vloer waar u activiteit vermoedt. De volgende ochtend ziet u aan de pootafdrukken of er iets langs is gekomen, en hoe groot het dier ongeveer was.
Wat u zelf kunt doen, en wanneer niet meer
Bij een enkele muis kunt u veel bereiken met preventie. Bewaar voedsel, ook huisdierenvoer en vogelzaad, in afgesloten bakken. Ruim kruimels direct op en zet de afvalbak niet open in de keuken. Dicht kieren rond leidingen met staalwol en kit, en controleer ventilatieroosters op schade.
Ga niet zelf in de weer met gif. Kinderen en huisdieren kunnen ermee in aanraking komen, en een gestorven knaagdier tussen de balken zorgt voor stankoverlast die weken kan aanhouden. Ook een nest moet u niet zelf verwijderen, omdat u dan in contact komt met uitwerpselen en urine.
Twijfelt u of het om ratten gaat, of blijven de geluiden terugkomen nadat u de kieren hebt gedicht? Dan komt een vakkundige blik goed van pas. Een specialist in ongediertebestrijding Haarlem zoekt uit waar de dieren binnenkomen, met gecertificeerde bestrijders die de aanpak op uw woning afstemmen. Bij een probleem dat echt niet kan wachten, is er bovendien 24/7 iemand bereikbaar.
Buren en gemeente erbij betrekken
Omdat veel Haarlemse woningen aan elkaar vastzitten, schiet u er weinig mee op als alleen uw woning wordt aangepakt. Praat met de buren. Hebben zij ook geluiden gehoord of keutels gevonden? Een gezamenlijke aanpak voorkomt dat de dieren gewoon een deur verderop gaan zitten.
Loopt er een rat over straat, door het park of rond de containers, dan is de gemeente Haarlem het juiste adres voor een melding. Voor algemene informatie over knaagdieren en hoe u ze buiten de deur houdt, kunt u terecht bij het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD).
Met een goede blik op de sporen weet u snel welk knaagdier u in huis hebt. Zo voorkomt u dat een klein probleem in Delftwijk, de Leidsebuurt of het Kleverpark uitgroeit tot overlast voor het hele blok.
